J. en T.

Baardmannetjes, het erg leuke televisieprogramma met Hans Dorrestijn en Nico de Haan is weer begonnen. In de aflevering van vandaag zag Hans de derde zwarte specht van zijn leven. Da's grappig, want toevallig zag ik er vandaag twee in de Hatertse vennen. Plús twee groene spechten, plus een drietal grote bonte spechten. Waarvan er van die laatste eentje nog geen twee meter onder een boomvalk in een boom ging zitten. In totaal heb ik de afgelopen twee jaar 12 keer zwarte spechten gezien. Als Hans dit zou lezen dan had hij vast zijn enkels verstuikt van het op de vloer stampvoeten van jaloezie.

Ze moésten het wel zijn. De met fototoestellen met telelens om zich heen speurende oudere man en vrouw. Toen ze op een bankje bij mij kwamen zitten bleek het, in tegenstelling tot wat ik had gedacht, geen echtpaar te zijn. Ze waren broer en zus. J. en T. 
Broer J. en zus T. plaatsen regelmatig foto's op waarneming.nl. Dankzij een foto van J. kon ik afgelopen week mijn eerste witgat determineren. Zus T. wist precies hoeveel soorten vogels ze had gezien en noemde alle rood beletterde waarnemingen op. 
Broer J. fotografeerde inmiddels achttien maanden en plaatste alleen meldingen op waarneming als hij een bewijsfoto van de vogel had kunnen maken. Hij verdacht sommige collegavogelaars van het valselijk melden van ijsvogeltjes in gebieden waar ze helemaal niet voorkomen. En de mensen die de patrijzen vorig jaar 'geringd' hadden met voor roofdieren opvallende kartonnen platen (?) zouden ze aan de hoogste boom moeten 'opkneupen'. Dat nam ik maar met een korreltje zout. Echte Nijmegenaren met het hart op de tong.

09-06-16

Twee grote bonte spechten in een boom achter het graf van mijn ouders. Reïncarnaties! Dat kan niet anders! Ik ga snel contact opnemen met een spechtenfluisteraar om te vragen wat ze mij zoal te zeggen hadden. Vermoedelijk: knoop je jas dicht, doe een das om, was eerst je handen (enzovoort.) Er passeert ook nog een dikke bromvlieg op de geluidsopname.

Doorgefietst naar de Hatertse vennen en daar álle typische HV-vogels gezien: boomvalk, dodaars, gekraagde roodstaart, grote bonte specht, groene specht en zwarte specht. Die laatste liet zich heel goed bekijken. Hij zat op een vijftigtal meter, met brede schouders en open snavel, te zonnebaden op de grond. Zo in het zonlicht zag zijn glanzende kruin er fluweelrood uit. Ik vraag me af of hij me in de gaten had, met z'n opvallende gele ogen.

Kwartel

Kwartels laten zich zeer moeilijk zien, zegt de vogelgids. Maar niet aan mij! (En nee, ze waren niet doof.) #lnieuwegeldersevogel

— Mars Gremmen (@MarsGremmen) 4 juni 2016

Eigenlijk was ik te moe om na de állerlaatste vogelcursusexcursie in de Haterse vennen nog door te fietsen naar Landgoed Tongelaar. Maar het gemis aan boomvalk moest opgevuld worden met wat wielewaalgezang. Ter plekke fietste ik ook nog een flink stuk om, omdat ik meende dat ik Tongelaar inmiddels goed genoeg kende om een alternatieve route naar de visvijver te nemen. Niet dus. 

Nog enigszins chagrijnig door mijn talent voor verdwalen, zag ik naast me in de berm wat kleine, ronde vogels verschrikt het struikgewas in schieten. Ik kon ze niet thuisbrengen, maar had het geluk dat één van de vluchtelingen in een struik was blijven hangen. Hij besloot om zich dan maar doodstil voor mij te houden, waardoor ik de kans kreeg om hem vol in verrekijkbeeld te kunnen bekijken. 

Duidelijk een hoenderachtige. 
Hebben juveniel patrijzen misschien zo’n gestreepte kop? Er verscheen echter een volwassen vogel achter in beeld, om te kijken wat voor ellende zijn/haar kuiken zich op de hals had gehaald, met net zo’n streepkop. Vogelgids erbij: kwartels! Kreeg ik zomaar een nieuwe Gelderse vogel, die zich zelden of nooit laat zien, in m'n schoot geworpen! Rode letters op waarneming.nl! Kort daarop wist het beestje zich los te maken uit zijn benarde positie. 

De wielewaal heb ik, heel in de verte, ook nog horen zingen. Prima afsluiting van een prettige vogelcursus! (Volgend jaar volg ik hem gewoon weer opnieuw, maar dan in vermomming.)

Edit 06-06-16: ik vertrouw mijn waarneming niet meer. Misschien waren het toch gewoon fazanten. Daarvan hebben de kuikens ook gestreepte kopjes. En had die volwassen vogel écht ook zo'n streepkop? Daar lees ik niks over terug in mijn aantekeningenboekje. Streng zijn en 'onzeker' van maken!

Edit 07-06-16: Ze sloegen overigens geen fazantenkreet en vlogen niet meters ver de lucht in. En ze maakten een vreemd geluid dat zo zacht was dat ik niet eens gepróbeerd heb het op te nemen.

Edit 31-05-19: met mijn huidige kennis sluit ik niet uit dat het daadwerkelijk kwartels waren. Met name omdat ik me herinner dat ze er in eerste instantie leeuwerikachtig uitzagen.

Das?

Op een bosweg, in de schemering, zie ik een silhouet snel de weg oversteken. Een laag, gedrongen dier met dikke poten, dat zich voortbeweegt als een grizzlybeer. Zou ik mijn eerste das hebben gezien...? Het zou zomaar kunnen!

Haterse vennen

- Vink
- Grote bonte specht
- Boomkruiper
- Roodborst
Mooi hoe ik hem, zonder verrekijker, op zeker dertig meter afstand in het groen kon zien zitten.
- Blauwe reiger
Volgens mij heb ik nog nooit eerder een reiger gezien in de Haterse vennen.
- Buizerd
- Staartmees
- Koolmees
- Havik
Een mannetjeshavik, of misschien een boomvalk, geen buizerd, sperwer of ander merk, dacht ik in ieder geval. Ik zag hem een paar keer door de boomtoppen vliegen om vervolgens weer op een tak te gaan zitten. Zou ik hem steeds verjaagd hebben? Kan ik beter thuisblijven? Als-ie zich nou één keer, duidelijk determineerbaar aan mij getoond had, dan had ik mijn achtervolging kunnen staken en verder kunnen gaan met mijn zoektocht naar de zwarte specht. Blijkbaar begreep hij dat niet.
- Aalscholver
- Groene specht
Geen zwarte, wel een groene. Als een groene specht rijp is dan wordt-ie zwart, denk ik. Of gebeurt dat als je hem te lang laat liggen? (Ik las vandaag ergens dat mijn humor flauw was. Nou, dan zullen jullie het weten ook!)
- Ree

Ik heb vanavond helemaal geen boerenzwaluwen gezien, bedacht ik me. Die vliegen je daar normaal gesproken om de oren. Waren ze al naar bed?

15-06-15

Het kan maar niet op met de mooie waarnemingen de laatste dagen! Vandaag zag ik een zwarte specht die zijn twee luid bedelende jongen kwam voeren. Wat is het toch heerlijk dat ik bij gebrek aan een sociaal leven zoveel vrije vogeltijd heb!

Hatertse Vennen

- Witte kwikstaart 
- Groene specht
Juveniel. Nog niet helemaal groengerijpt.
- Boomkruiper 
- Boerenzwaluw
- Roodborst 
Ook leuk, maar iets minder spectaculair dan mijn zwarte spechtwaarneming: een roodborstje op een tak dat zijn uitgevlogen jong wat lekkers toestopte.
- Gierzwaluw
- Scholekster 
- Kuifeend
- Nijlgans



(Schetsje thuis stiekem een beetje bijgewerkt met behulp van Google-afbeeldingen.)

- Zwarte specht
Ik wist er een paar te wonen, maar op meer dan een voorbijvliegende papa- of mamaspecht had ik niet durven hopen. Mooi om de jongen, teruggetrokken in de boom, nog tekeer te horen gaan.
- Kleinste vogeltje ooit gezien.
En zijn roep(je) kwam overeen met die van een tjiftjaf. Sterker nog; hij léék ook op een tjiftjaf. Wat een ontzettend schattig beestje, zou ik hier nu kunnen schrijven. Maar voor hetzelfde geld heeft-ie twee dagen geleden z'n onderontwikkelde broertje uit het nest gegooid, om zo zelf meer voedsel te kunnen bemachtigen. Je weet het nooit met die rotvogels!
- Buizerd
- Dodaars
- Oeverloper 
(Over de waarneming van deze laatste twee vogels ben ik niet hélemaal zeker.)
- Blauwe reiger
- Muis
Een overstekende muis, altijd leuk. Als het niet in je slaapkamer is tenminste.

Excursie Vogelwerkgroep [4]

De leukste excursie tot nog toe. Het gebied is me wat minder bekend, dus verrassender dan de oude vertrouwde Ooijpolder. En de meeste vogels kende ik, herkende ik, en van sommige wist ik zelfs het geluid. Daarnaast raken sommige gezichten van de vogelwerkgroepleden wat vertrouwder, en kon ik ze daardoor ook wat uitgebreider determineren: de lustig babbelende snorremans, met de korte broek en de niet modderbestendige sandalen, de bij de waarschuwing 'Fietser!' verschrikt voor diezelfde fiets springende, regenplasstampende rochelaar, en de kittige, al wat oudere, voorheen lerares die wel érg haar best moest doen om het hoge looptempo van deze week bij te houden. Domper op het eind: gestolen fiets van een van de vogelaars.

Hatertse Vennen (Vogels die ik alleen gehoord heb tel ik niet mee.)

- Waterhoen
- Kuifeend
- Dodaars
Deze fuutachtige met zijn hinnikende geluid had ik hier een tijdje terug al uitgebreid bekeken en beluisterd.
- Grote Canadese gans
Ik geloof niet dat ik wist dat dat een exoot was. Al geeft de naam het wel een klein beetje weg. Twee paartjes hadden respectievelijk twee en vijf jongen. 'Voer voor de vossen', zoals een van de deelnemers ze noemde.
- Spreeuw
- Zwarte specht
Helaas gezien noch gehoord. Maar ik weet er nu wel drie te wonen.
Excursieleider: met zijn roep moet hij altijd even op gang komen, zo kun je hem onderscheiden van de directere roep van de groene specht.
- Witte kwikstaart 
- Kleine plevier 
- Groenpootruiter
Nieuwe vogel! Heel even kunnen bekijken door de telescoop van de leider, waardoor hun licht opwippende snavel goed zichtbaar was. Drie stuks, geloof ik.
- Gierzwaluw 
Zeker tweehonderd foeragerende giertjes, volgens de baas. Mooi gezicht. Een beestje waar ik me wat meer in moet gaan verdiepen.
- Roodborsttapuit 
Hij maakt een beetje een krassend geluid, volgens een van de meer geoefende vogelaars.
- Boompieper 
- Grote bonte specht
- Scholekster
Een paartje op hun nest op een eilandje.
- Torenvalk
Geen boomvalken vandaag helaas. Daar moeten we nog eens voor teruggaan.
- Hybride grote Canadese gans / grauwe gans
Moet ik die ook als nieuwe vogel rekenen...?
- Rugstreeppad
Ze maakten een muur van geluid.
- Blauwe reiger
- Vleermuis
- Pauw
Die kregen we als enige te horen toen we in het donker naar steen- en kerkuilen wilden luisteren.

Dodaars

Als je je verrekijker niet meer goed kunt scherpstellen, dan wil het nog wel eens helpen als je de lenzen even schoonmaakt...

Na een verregend weekend besloot ik vandaag m'n kans te pakken om te gaan vogelen in m'n nieuwe Fjällräven-broek. (Hij was behoorlijk duur, dus hij zit héél lekker, heb ik besloten.) 's Middags heerlijk zonnig weer, met een beetje overdreven harde wind. Via de Haterse vennen fietste ik langs de Kraaijenbergse plassen, alwaar ik zowaar een vogelkijkhut tegenkwam. Aardedonker, met een achttal brede, langwerpige luiken die je zelf open kunt maken. Bewaakt door twee Exmoorpony's en een heleboel langhoornige Galloway-runderen. (Met leuke, piepjonge kalfjes.) Veel, of bijzondere vogels waren er niet op het water, maar we keren er zeker nog een keertje naar terug voor een uitgebreide wandeling.

Haterse vennen / Kraaijenbergse plassen

- Zwarte mees

- Kuifmees

Derde waarneming, twee stuks.

- Pimpelmees 

- Koolmees 

- Vink

- Boomkruiper 

- Grote bonte specht
Bovenstaande vogels zag ik allemaal op dezelfde plek (Haterse vennen), in tien minuten tijd, terwijl ik nog maar net van m'n fiets was afgestapt. Een perfect begin van een mooie vogeldag!

- Grauwe gans

- Brandgans 

Beide ganzen waren aan het broeden op hun nest, bewaakt door hun mannetjes.

- Dodaars

Nieuwe vogel! Kleine, hoog hinnikende fuutachtige, zonder staart.

- Kuifeend 

- Buizerd

- Tjiftjaf 

Door een harde windstoot werd-ie letterlijk van zijn tak afgeblazen.

- Roodborst 

Z'n alarmroep kende ik al, maar nu begin ik z'n zang ook eindelijk te herkennen. Beetje droevig klinkend, steeds onderbroken door een korte pauze. Vergelijkbaar met het geluid van een met water gevuld fluitje. (Dit verzin ik niet zelf hoor.)

- Witte kwikstaart 

- Smient

- Grote Canadese gans

Die hebben iets met de Kraaijenbergse plassen, lijkt het wel. Ik zie ze daar meer dan waar ook in het rijk van Nijmegen.

- Ringmus

- Zanglijster 

- Aalscholver

- Groenling

Niet gezien, maar herkent aan het geluid! Zijn roep wordt o.a. op de volgende manieren omschreven: ’djuwie’, 'dzwèèh', 'dzeeeeer' en 'dsjruuuuuuuuuh'. 

- Blauwe reiger

- Konijn

Blijmaakvogel

Ja! Jahoepie! Ik heb m'n eerste goudvinkjes gezien! Blijmaakvogels! Drie stuks! Wat een mooie beestjes! Tra-la-la-lie-dom!

Na een paar dagen stomme tekeningen maken moét ik er even uit om te vogelen. Deze keer kies ik voor de Haterse vennen, in de hoop op een blik op een bijzondere eend in de plassen of wat goudhaantjes in de dennenbomen. In het water is echter geen vogel te zien en op een ondefinieerbare vlinder en een alpinopetvogeltje na (zwart-, glans- of matkop) zie ik niks bijzonders. Wel te veel wandelaars met al dan niet loslopende honden.

Voor de schemer invalt fiets ik nog even naar het heideveld bij het Groesbeekse bos om te controleren of de roodborsttapuitjes wel op tijd met vakantie zijn gegaan. Aldaar hoor ik zacht gepiep in een boom tussen het voetpad en de treinrails. Goudhaantjes!* Mijn dag is nu goed! 

Halverwege op de heide overweeg ik dezelfde route weer terug te lopen omdat het al een beetje donker begint te worden. Ik zet toch maar door en dit blijkt een uitstekende keuze te zijn; de vogeltjes die ik even later rond het pad zie fladderen blijken, nadat ik de kijker aan mijn ogen heb gezet, drie prachtige mannetjesgoudvinken te zijn. Nu is mijn dag héél goed!

Haterse vennen / Malden / Groesbeekse bos

- Vlinder
Die horen geloof ik allang weg of doodgevroren te zijn. Helaas kon ik niet zien wat het was. Te ver weg. (Zouden vlinderaars eigenlijk vlinders kunnen determineren aan de hand van hun vlucht?)
- Pimpelmees 
- Koolmees
- alpinopetvogel
- Gaai
- Roodborst 
- Staartmees
- Grote bonte specht
- Vuurgoudhaantje
*Aanvankelijk dacht ik met gewone goudhaantjes te maken te hebben maar thuisgekomen vond ik het meest gelijkende geluid op m'n vogel-app toch meer als vuurgoudhaantjes klinken.
- Goudvink
Ze vlogen steeds een stukje verderop en zaten continu aan lange riet/grasstengels te trekken. Ze gaan in de herfst toch geen nest bouwen? Of schraapten ze er iets voedselachtigs van af? Op een gegeven moment floot een van de beestjes een mooi riedeltje terwijl hij mijn richting uit keek. Speciaal voor mij natuurlijk. Heel attent.
Het zag er wonderschoon uit, drie van die roodroze vogelborsten tegen de grauwe, schemerende heide-achtergrond.

Negen augustus

Hatertse Vennen

- Ree
- Zwarte specht 
Vrouwtje.
- Groene specht
Herkend aan z'n gemene lach. Spechten vliegen altijd zo mooi. Een beetje golvend, met hun vleugels bij het inslaan strak tegen het lijf gedrukt. 
- Grote bonte specht
Bovenop de top van een boom.
- Lijster

Niks noemenswaardigs beleefd verder.

Hatertse Vennen

Kan dat wel volgens de statistieken? Binnen twintig minuten een groene specht, een zwarte spechten-echtpaar en een kleine bonte specht zien? (Nee, ik was niet in de dierentuin.)

Mijn broer mailt dat mijn dode moedertje eindelijk haar grafsteen heeft, dus ik besluit om mijn voorgenomen wandelvogeltocht vanaf de begraafplaats te starten.

Het graf ligt er netjes bij, mede dankzij de bloemetjes die tante P. en ik er toevallig een paar dagen eerder geplant hadden. Geen taal- en/of spelfouten op de steen, dus dat is ook mooi meegenomen. Vader en moeder samen in een graf. 'Zwart op wit', in steen gebeiteld dat ik nu officieel een weesje ben. Ik kan er niet meer onderuit. Somber volg ik met mijn oog de enorme libel die al rond mij vliegt sinds ik bij het graf stond. Da's natuurlijk de geest van mijn moeder die nog even afscheid komt nemen. Ze vliegt tamelijk stuurloos, dus is blijkbaar nog steeds zo dement als een deur. Ik besluit nog even rond te lopen op het kerkhof, stiekem hopend op het zien van een mooi vogeltje.

Een graf met een blauw vlaggetje met de cijfers veertien trekt mijn aandacht. Ik loop erheen. Er ligt een groen kunststof grasmatje voor de steen. Cruijff lééft toch nog...? Iets verderop zie ik iets bewegen in een boom. Een klein bol vogeltje, met een oranje borst en een spits snaveltje waarmee hij tegen de boom tikt. Te klein voor een specht. Het moet haast wel een boomklevertje zijn. Op hetzelfde moment verschijnt er een eekhoorn in beeld. Ik volg hem en zie hoe hij een andere eekhoorn tegen het lijf loopt. Beide zien er jong uit en hebben opvallend rafelige staarten. En beide lijken niet van elkaars gezelschap te zijn gediend. Een achtervolging begint. Met als hoogtepunt een razendsnelle horizontale sprint langs de dikke stam van een grote boom. Een eekhoorn-twister! Het is een wonderlijk gezicht, en als na zeker vijf rondjes om de stam hun wegen scheiden, voel ik me weer behoorlijk opgeknapt.

In de Hatertse Vennen is het een drukte van belang. Hardlopers, fluoriserende bejaarden met skistokken, kinderen, honden en campinggasten. Ik geloof nooit dat ik hier met die drukte een bijzonder vogeltje ga zien, maar besluit toch de zesenhalvekilometerwandeling te nemen.

Bij de eerste grote plas zie ik een wit kwikstaartje. Maar ís het wel een kwikstaartje...? Een kwartier lang bestudeer ik zijn uiterlijk, volg ik zijn golvende manier van vliegen, probeer ik zijn geluid te onthouden en teken ik hem in m'n schetsboekje. Dan kijk ik op mijn vogelherkenningskaart. Het is een wit kwikstaartje...

Drie kwartier later is het al wat minder druk op de wandelroute. In een kale boom op een grote vlakte zie ik een viertal kraaien zitten. Achter ze heen vliegt een vogel langs. Een vaal geel/groene vogel. Het zal toch niet een vrouwtjeswielewaal zijn....?! 's Ochtends heb ik nog in Hans Dorrestijns boek 'Dudeljo!' een aantal onderhoudende verhalen gelezen van mensen die deze zeer schuwe, prachtig geel/zwarte vogel (het mannetje) ooit hebben gezien. Nee, dat zou té toevallig zijn. Bovendien komt die vogel hier bij mijn weten helemaal niet voor.

Ik loop even een heuvel op om het uitzicht te bekijken en wandel dan per abuis het pad weer in waar ik juist vandaan kwam. Dan zie ik hem weer. Deze keer heb ik voldoende tijd om hem in mijn kijker te vangen. Het is een specht! Een groene specht, volgens mijn kaart. Ook mooi, bedenk ik, en ik draai me weer om in de juiste wandelrichting. Héél in de verte zie ik in een (andere) kale boom twee zwarte vogels zitten. Ik ben in staat om te verdwalen in een wandelroute waar je alleen maar om de vijftig meter een geel paaltje hoeft te volgen, maar ik heb een oog voor detail als geen ander. Dat mag ik mezelf tenminste graag wijsmaken. Voor kraaien zijn ze niet groot genoeg, bedenk ik als ik dichter in hun buurt kom. De ene is wat kleiner dan de andere. Een koppeltje, neem ik aan. Het mannetje heeft een hamerkop en een middelgrote spitse snavel. Verdikkie, weer een specht! Een zwarte spechten-echtpaar! Best bijzonder, want Hans Dorrestijn is er ooit, met een klein kind achterop, vanaf het fietspad met zijn fiets een dennenbos voor in gevlogen om er een te kunnen zien. Nog geen kwartier later, iets verderop in het bos, hoor ik een geluid dat ik laatst ook al in de Bemmelse waard hoorde. Ik zie eenzelfde zwart/wit koppie als toen achter een stam. Als hij wegvliegt weet ik het zeker: de kleine bonte specht.

Drie soorten spechten binnen twintig minuten! Mijn dag kan niet meer stuk.

Jonkerbos

- Libel (een heel grote)
- Boomklevertje
- Eekhoorns

Hatertse Vennen

- Witte kwikstaart
- Groene specht
- Zwarte spechten
- Kleine bonte specht
- Roofvogelgokje: buizerd