Éindelijk m'n 2019-roodkeelduiker!

De kip doet het, de waterhoen doet het, de ijsvogel doet het. En de torenvalk doet het. De kop stilhouden terwijl het lichaam in beweging is. Als je dan, zoals in dit geval, scherpstelt op die kop, dan kun je een aardig fotografisch effect bereiken. Jammer dat het zo'n donker weer was. De vogel poseerde perfect voor mij. 

De laatste week van 2017 heb ik me suf gezocht naar een Turkse tortel. Die had ik namelijk nog niet op mijn jaarlijst ingevoerd. Sindsdien staan ze bovenaan mijn zoeklijst aan het begin van een nieuw jaar. Dit paartje zat onlangs in Lent.

Ik denk dat ik eens een jaar lang Turkse-tortel-waarnemingen ga bijhouden. Benieuwd tot welk aantal ik kom. En waar ze zoal te vinden zijn. (Sowieso voornamelijk in stedelijk gebied.)

Kraaijenbergse plassen

‘Heb je de roodkeelduiker gezien?’
Vogelgraaf H. had de duiker net in zijn telescoop gehad en was met zijn auto op weg naar de plek waar hij hem beter dacht te kunnen vogelgraferen. De plek waar ik twintig minuten eerder tevergeefs, een half uur lang, Plas 7 had afgespeurd naar het beest...

Het paartje roodhalsfuut had ik daar wel weer mooi kunnen bekijken, dankzij het goede weer. (Vergelijk de grootte van de fuut met die van de meerkoet. Zoals zo vaak weer kleiner dan je denkt.) 

In de vierde versnelling racete ik achter H. aan, terug naar de plek. Aldaar leek de duiker weer in het niets verdwenen te zijn. Tot we zowat tegelijkertijd een wit plekje op het water zagen dat iets meer opviel dan de andere witte plekjes.

Éindelijk had ik de vogel dan in beeld! Midden op de plas, dus op zeer grote afstand, maar dat mocht de pret niet drukken. 

Een paar bewijsplaatjes schieten — ze zijn beter dan ik verwachtte, kun je nagaan hoe groot de afstand was — en op naar de volgende 2019-jaarlijstvogel! (Op een gedeelde tiende plaats sta ik op moment van schrijven. Ik ben wel zo sterk geweest om de niet hónderd procent zekere middelste bonte specht, appelvink en zilvermeeuw weg te laten.)

Eerder op de dag vloog tijdens het kerkhofvogelen dit sperwervrouwtje over. Brede, afgeronde vleugels, recht afgesneden staart, smalle staartbasis, snel flapperende vlucht, afgewisseld door zweefmomentjes. Meest in stedelijk gebied voorkomende roofvogel. 

Oké, vertel op, wie heeft deze aalscholver gebruikt om zijn plafond te witten...?! https://t.co/rGxaVQRbRY pic.twitter.com/y4p7x4lYhx

— De fietsvogelaar (@MarsGremmen) February 11, 2019

Van afstand een saai gekleurde zwarte vogel. Van dichtbij, in zomerkleed, verbaas je je over zijn groene ogen, witteverfborstelkop en gele plek bij de snavel. Let ook op de witte zomerplek onder zijn vleugel.

Ik vond die drie kleuren pootjes grappig. De geelgroene behoren toe aan de stormmeeuw. De oranje en de rode pootjes respectievelijk aan een juveniele en een volwassen kokmeeuw.

Zo mooi in het licht kon ik dit vrouwtje kuifeend niet ongevogelgrafeerd laten. Ondanks dat je bijkans struikelt over die eendjes.

Niks geen zeldzame (winter)vogel. Maar wel leuk om voor het eerst drie koperwieken vanuit je keukenraam in een boom te zien zitten. Ik meen ook twee keer een sperwer voorbij te hebben zien vliegen. En ik zag zowaar een turkse tortel in een struik landen.

Een groepje van zo'n tien staartmezen waarvan in ieder geval één met een wit kopje. Spierwit, of toch niet helemaal wit? Ik heb het niet goed genoeg kunnen zien, laat staan vogelgraferen. Vlak nadat ik hem ontdekte en al filmende op hem probeerde te inzoomen stak de hele groep de drukke Ubbergseweg over. Witkopstaartmees of witkoppige staartmees dus.

Edit: een paar dagen later zag Schotse vogelaarcollega M. vlak in de buurt een witkopstaartmees. Zou dus best 'de mijne' geweest kunnen zijn.

Veel te donker weer voor een goede foto. Wel leuk om te zien hoe zijn poten als het takkenwerk van een bezem achter hem uitsteken. Grote zilverreiger.

De Goffert is een goede plek voor een appelvinkwaarneming. Al gebiedt de eerlijkheid me te zeggen dat het lang niet altijd raak is. Deze keer wel. Zoals gebruikelijk hoog in de top van een boom. Er zaten er vier. Eerder die dag had een profivogelaar er dertig geteld!

Vogel onbekend

Een kletsnatte zaterdagmiddag in de Ooijpolder. Is dat nou een forse merel die daar laag over de grond langs die boerderij vliegt? Nee, het is een roofvogel. Even later zie ik hem opnieuw voorbij flitsen. Laag over de dijkrand. Hoog tempo, doorfladderend, donkerbruin, spitse vleugels... En weg is-ie weer. Ik kan er alleen maar een smelleken van maken... Maar 'in de winter zie je die hier niet'. Dat wordt echter tegengesproken door profivogelaar M., die ik mijn vogel voorlegde. 

Normaal gesproken begint er de dagen na zo'n waarneming iets aan me te knagen. En denk ik dat ik het wel niet goed gezien zal hebben. Geen geknaag echter deze keer. Waarom poseert zo'n hier zeldzame vogel nou niet gewoon even op een paaltje voor mij?!

De meest luie en schaamteloze manier om je jaarlijst aan te vullen is een foto van een meeuw klakkeloos als ‘meeuw onbekend’ op waarneming.nl te plaatsen. Ik gok op een pontische meeuw of een geelpootmeeuw. Ik edit het juiste antwoord hieronder.

Edit: pontische meeuw, derde kalenderjaar. (De meeuw midden op de foto's weet ik dan weer niet...)

Een mogelijk in België geringde slechtvalk hangt nu al zeker een maand aan de Waalbrug te bungelen. Gierzwaluwkenner J. vermoedt dat hij (of zij) door een territoriumconflict in deze benarde, dodelijke situatie is terechtgekomen. Blijkbaar hangt hij goed beschut; tijdens het vogelgraferen blies de storm mijn toch al getormenteerde fiets omver, terwijl de valk 'rustig' bleef hangen.

Tussenstand

Ik schrijf deze berichten in stukjes en beetjes; dus ik kan weer even een jaarlijsttussenstand geven. Met 94 Gelderse waarnemingen sta ik op de... elfde plek. Bah!
(Met de aantekening dat ik twee eigenlijk wel zekere grote lijsters heb weggelaten. Ik kreeg geen tijd voor een stevige determinatie.)

Even terugkomen op de pontische meeuw hierboven. Zojuist las ik dat kenmerkend gedrag van de pontische meeuw o.a. bestaat uit het 'albatrossen'. Roepen, kop hoog in de lucht steken en de vleugels openen. 'Waardoor een kenmerkende albatroshouding ontstaat.' Dat had ik gevogelgrafeerd! Dus die foto's plaats ik hier nog snel even bij. Bovenste foto v.l.n.r.: kokmeeuw, zwarte meeuw, eh... allebei pontische meeuwen...? (Ik edit het antwoord er over vijf jaar wel in.)

Op de dag dat de bijna 100 vrijwilligers van Beleef de Lente hun jaarlijkse kick-off-bijeenkomst hadden, legde mevrouw bosuil haar tweede ei. Het broeden kan beginnen! Vanaf 17 februari natuurlijk live te volgen op https://t.co/WebZVUvSRt pic.twitter.com/pfhRMBILlu

— Beleef de Lente (@beleefdelente) February 9, 2019

Laat ík nou een van die vrijwilligers zijn. Samen met een aantal anderen ga ik bloggen over één van de BDL-vogels. Officieel dus. Niet illegaal, zoals vorig jaar over de zwarte sterns. Welke vogel het wordt mag ik nog niet zeggen. Het is in ieder geval niet een van de 'vaste klanten'. Ik ga me vast voor mijn doen zo enorm mogelijk op hem inlezen. 

Er zit overigens een vogelaar in het blogteam die nóg-beroemder-is-dan-ik...! Wie? Zeg ik niet. Houd dit blog en/of de Beleef-de-lente-website in de gaten!

Parhelion

Ik houd veel van vergelijkingsfoto's. Alleen zijn ze in mijn geval bijna altijd van té ver geschoten. En dus kwalitatief vrij beroerd. Aan de andere kant maakt dat de fotokijkbelevenis wel wat realistischer. Alsof je er als bloglezer zelf bij was. 

Op dit plaatje poseren een kramsvogel (grijze kop) en een koperwiek heel mooi naast elkaar. Het valt me steeds meer op dat de koperwiek helemaal niet zo'n grote vogel is. In mijn hoofd was-ie altijd een stuk forser in ieder geval.

De koperwieken en kramsvogels zaten in de buurt van Millingen aan de Rijn, letterlijk op de grens Nederland - Duitsland. Misschien had ik ze eigenlijk zelfs rotdrossel en wacholderdrossel moeten noemen.

Die dag besloot ik na twee deprimerend natte en donkere dagen een paar uurtjes zon mee te pikken en af te gaan op een melding van een drietal grauwe gorzen. Die heb ik, zelfs met hulp van twee met telescoop gewapende profivogelaars, niet meer kunnen vinden. Wel vloog er een grote groep geelgorzen van tussen de vijftig en honderd vogels.

Nu vind ik dat een buitengewoon vrolijk makend vogeltje. Dus die grauwe gorzen, die een zeer toepasselijke naam hebben, konden me eigenlijk gestolen worden. (Bij wijze van spreken dan...)

Vrij bijzonder voor januari; twee lepelaars in de Oude Waal. (Met hun lijfwachten.)

Voor middelste-zaagbek-opwinding heb ik tegenwoordig vrees ik een zelfontdekking nodig. Maar ik kon dit (teruggekeerde?) vrouwtje in de Bisonbaai niet onbetwitcht laten. Stiekem toch weer in de jaarlijst-top-tien willen staan... (Op het moment van schrijven sta ik op... élf! Wat een ellende!) 

Zó leuk, dat piepkleine snaveltje van de staartmees.

Hoewel ik zogenaamd niet aan mijn jaarlijst werk, is zo'n lijst wel handig om te beslissen waar je gaat vogelen. Deze keer ging ik voor een 2019-kuifmees richting Heumensoord. Als je stevig je best doet is het daar altijd wel een keer raak. Zo ook deze keer. Ook pikte ik een 2019-glanskop mee en werd ik verblijd met de roep van een raaf. Twee raven zelfs. Want kort daarna kreeg ik ze nog even in beeld. En één op de foto.

Ik heb al lang niet meer aan een excursie deelgenomen. Daar acht ik me inmiddels te goed voor... Maar leuk om weer wat bekenden te zien in de Millingerwaard. Bovendien werden we gewezen op een voor mij onbekend natuurfenomeen: parhelion of bijzon. Simpel gezegd: een heldere lichtvlek links of rechts van de zon. 

Later op de dag zag ik het weer. Nu met lichtvlekken aan beide kanten van de zon. Heel vaag hoor. Ik moet eigenlijk meer op landschapsfotografie oefenen. Maar ik houd er niet zo van. Een landschap op een foto wordt samengeperst tot een klein, plat pixelplaatje. Dat het niet háált bij de werkelijkheid. Foto's van vogels hebben weer de meerwaarde dat je de details langer en beter kunt bekijken dan door je verrekijker. (Bovenstaand plaatje bestaat overigens uit twee aan elkaar geplakte foto's. Recht in de zon fotograferen leek me geen goed idee.)

Ik besloot eigenlijk net te laat om een plaatje te schieten van de overvliegende Millingerwaardooievaars. Beetje jammer want ze vlogen dichterbij dan op deze foto. En mooi in het licht.

Grote mantelmeeuw. Hij zat ver weg maar is lekker makkelijk te herkennen aan z'n grootte (vergelijk met de aalscholver!), zwartgrijze rug, roze poten en zware gele snavel met rode punt.

Op de terugweg trof ik een hoop waterpiepers. Die ik tegenwoordig aan hun roepje weet te herkennen. Visueel lijkt hij voor mij nog steeds als twee druppels water op al die andere piepers.

Leestip: Herkenning winterse piepers: zo gepiept?

'Valt er wat te zien?'
'Een sperwer.'
'Een wat?'
'Een sperwer.'
'Een vogel?'
'Ja.'
''Oh.' 'Vroemmm'.

Ga ergens anders nieuwsgierig zitten te zijn! Dacht ik toen er een auto achter mij stopte terwijl ik behoedzaam een sperwer stond te vogelgraferen. Die bij nader inzien een buizerd bleek te zijn. Even in verwarring gebracht door zijn wenkbrauwstreep.

Vierde, vijfde keer dat ik die verdraaide Kraaijenbergse-Plassen-roodkeelduiker gedipt heb? Ik ben de tel kwijt. Gelukkig kon ik wel weer op de geoorde foutjes vertrouwen.

En op de roodhalsfuten. Waarvan ik er maar liefst drie telde. Een paartje en een solovogel.

Kleine rietgans

Drie zwaar professionele vogelaars kunnen de roodkeelduiker niet vinden op Kraaijenbergse Plas 7. De golven maakten het er niet makkelijker op. (Een surfer op een plas is slecht nieuws voor een vogelaar.) Wat dán te doen voor de eveneens aanwezige Fietsvogelaar op deze winderige nieuwjaarsdag? Alle plassen afzoeken naar roodkeelduiker, roodhalsfuut en geoorde fuut? Of nog een half uurtje verder fietsen naar het gebied waar een wilde zwaan gezien was? 

Deze keer maakte ik eens een foute keus. De wilde zwaan bleek allang weer verdwenen. En ik had een belachelijke omweg gemaakt om de juiste plek te vinden. Waardoor het alweer donker was toen ik naar huis moest fietsen. Geen kans om de andere vogels te zoeken die zich achteraf wel her en der over de plassen verspreid hadden.

Ik sla echter een heel leuke waarneming over. Al jaren probeerde ik hem al in beeld te krijgen. Maar het lukte steeds maar niet. (Mede doordat ik nog maar € 37,45 voor een telescoop bij elkaar heb gespaard.) Nu kon het haast niet anders dan dat ik hem in verrekijkbeeld had. Kleine rietgans. Lifer! Roze poten, gedeeltelijk roze snavel. In tegenstelling tot de sterk op hem lijkende toendrarietgans: oranje poten, gedeeltelijk oranje snavel. 

Even begon ik aan mezelf te twijfelen toen ik er nog vijf zag. Maar collegavogelaar J., die met zijn auto wat verderop was gaan staan, bevestigde mijn bijzondere waarneming. Bijzonder omdat je er in ons vogelwerkgebied normaal gesproken meestal maar een of — als je geluk hebt — twee ziet.

Mijn éérste bijzondere waarneming die dag was een bonte specht met smoezelig roze onderbroek en rood petje. Middelste bonte specht! Snel mijn camera uit mijn fietstas gehaald. En toen was-ie natuurlijk verdwenen. Wel zaten er nog drie elkaar achtervolgende grote bonte spechten. Waardoor ik toch weer aan mijn waarneming ging twijfelen en de vogel maar niet op waarneming.nl heb geplaatst.

Hetzelfde geldt voor de spectaculaire achtervolgingsactie van een sperwer en een groepje zangvogels. Het was óngetwijfeld een sperwer. Maar ja, niet hónderd procent zeker. Het ging ook zó snel. Gek word ik ervan!

Een week later fietste ik weer naar de Kraaijenbergse Plassen. Tijdens het vogelgraferen van een vijftal nonnetjes (ik had gehoopt en stiekem verwacht dat de foto's beter zouden zijn) kwam er iets de hoek om flitsen.

Vriend ijsvogel landde zomaar in een struik, min of meer vlak voor mijn neus! Blijft leuk.

De roodkeelduiker had zich die dag wél laten zien. Maar hield zich wederom verscholen voor mij. Ellendeling. Ter compensatie kreeg ik een vijftal geoorde fuutjes aangeboden.

Nog leuker werd het toen ik de hier zeldzame geoorde futen samen met de eveneens hier zeldzame roodhalsfuut op één plaatje kon schieten. Helaas was het al behoorlijk donker, dus een goede foto zat er niet meer in. Rechtsonder kun je hem vergelijken met een gewone fuut. (Witte hals, roze snavel - donkere hals, gele snavel.)

Een dag later kwam ik beginnend vogelaar M. en zoontje H. tegen bij de honderden ooijpoldergroenlingen. Blijkbaar zijn de zonnebloempitten nog steeds niet op. 

Spectaculaire waarneming: een torenvalk werd achterna gezeten door zwarte kraaien, liet zijn prooi los, die vervolgens al dan niet gehavend verder fladderde. 

We besloten met z'n drietjes verder te vogelen richting Wylerbergmeer. De gehoopte sijsjes en witkopstaartmezen kon ik ze aldaar helaas niet aanbieden. Wel een zevental watersnippen en een andere lifer: vuurgoudhaantje. Waren ze ook blij mee. 

Voor de geelgors hadden ze geen tijd meer. Maar die hadden ze al eens gezien. Desalniettemin een vogeltje om nooit genoeg van te krijgen. Als je het mij vraagt. (Op de bovenste grote-afstand-foto meen ik een paartje geelgors te herkennen. Dat belooft wat!)

Vlakbij huis is het eigenlijk ook prima vogelen. Na vorig jaar verschillende keren tevergeefse lange bosuilroepjesfietstochten te hebben ondernomen, hoorde ik een paartje op nog geen vier minuten van mijn woning vandaan. In een piepklein bos liep ik zomaar tegen een groep van dertig, vijfendertig kepen aan. En in het daarnaast gelegen kerkhof stuitte ik o.a. op vuurgoudhaan, staartmees, groenling en koperwiek. (Vogelexcursieleider P. stelde mij vorig jaar gerust met de mededeling dat kerkhofvogelen ethisch gezien heus wel verantwoord is. Zolang je maar niet langs een begrafenisstoet achter een appelvink aanrent.)

Van deze keep kon ik de beste solofoto maken. (Nog steeds onscherp...) Ik zie nu pas dat hij zijn staart mist.

Toch vind ik het lekkerder om te vogelen op plekken met veel ruimte en water om me heen. En zo kun je zomaar een groep van dertien pijlstaarten in de Oude Waal tegenkomen. Wat voor mij in ieder geval een recordaantal is. Mogelijk zaten er meer. Maar een hoop eenden gingen de lucht in omdat een man ónder aan de dijk langs de oever meende te moeten gaan fietsen...

Live vanuit mijn keuken: twee zoenende houtduiven in een boom dreigen te gaan paren!

— De fietsvogelaar (@MarsGremmen) January 10, 2019

Mooi om te zien hoe ze hoppend van tak naar tak elkaar het hof maakten. Af en toe drukke kopbeweginkjes. De damesstaart werd uitnodigend omhoog gehouden. Er werd gezoend (gesnaveld?) en er volgde een ultrakorte paring. (Of was het maar een oefeningetje?) 

Heel even zaten ze op een nest dat vast door een andere vogel is gebouwd. Het ziet er stevig en robuust uit. En houtduiven zijn niet van die nestbouwers. Met een beetje geluk heb ik hier gewoon een heel vroeg Beleef-de-lente-gevalletje live voor m’n keukenraam! (Wel even het raam schoonmaken, want allemachtig...) 

Verhip, vanuit m'n huiskamerraam zie ik nog een nest! Dat ziet er wel als houtduifmaaksel uit.

Wat een opwinding hier in huize Gremmen!